ความเป็นนานาชาติใน University Rankings วัดอะไร? นักศึกษาต่างชาติเยอะยังไม่พอ

ความเป็นนานาชาติไม่ได้หมายถึงแค่ “มีนักศึกษาต่างชาติเยอะ” ในระบบจัดอันดับมหาวิทยาลัยโลก QS และ Times Higher Education (THE) ต่างมองความเป็นนานาชาติหลายมิติ ทั้งนักศึกษา อาจารย์ และเครือข่ายวิจัยข้ามประเทศ

สรุปสั้น: QS ให้น้ำหนักกลุ่ม Global Engagement รวม 15% ส่วน THE ให้น้ำหนัก International Outlook 7.5% ทั้งสองระบบมองมากกว่าจำนวนนักศึกษาต่างชาติ และให้ความสำคัญกับบุคลากรกับความร่วมมือวิจัยระหว่างประเทศด้วย

QS วัดความเป็นนานาชาติอย่างไร?

ใน QS World University Rankings ปัจจุบัน กลุ่ม Global Engagement มีน้ำหนัก 15% ประกอบด้วย

• International Faculty Ratio 5%
• International Research Network 5%
• International Student Ratio 5%
• International Student Diversity 0% ในคะแนนรวมปัจจุบัน

International Faculty Ratio สื่ออะไร?

QS ใช้สัดส่วนอาจารย์ต่างชาติต่อบุคลากรวิชาการทั้งหมดเป็นหนึ่งในสัญญาณว่าสถาบันสามารถดึงดูดบุคลากรจากต่างประเทศได้มากน้อยเพียงใด

QS อธิบายว่าการมีอาจารย์นานาชาติสามารถสนับสนุนความหลากหลายด้านการสอน การวิจัย และเครือข่ายความร่วมมือ โดยยังสะท้อนว่าสถาบันมีชื่อเสียงและสภาพแวดล้อมที่คนจากต่างประเทศต้องการเข้ามาทำงานหรือไม่

International Research Network ไม่ได้นับแค่จำนวนประเทศ

QS ใช้ International Research Network เพื่อวัด ความหลากหลายและความต่อเนื่องของเครือข่ายวิจัยระหว่างประเทศ โดยดูว่ามีประเทศคู่ความร่วมมือหลากหลายแค่ไหน และความสัมพันธ์เหล่านั้นเกิดขึ้นซ้ำอย่างต่อเนื่องหรือไม่

QS ระบุว่าความร่วมมือที่ถือว่า “ต่อเนื่อง” ต้องมีผลงานร่วมกันอย่างน้อยสามบทความในช่วงห้าปี จึงไม่ได้ให้คะแนนเพียงเพราะมีชื่อพันธมิตรจำนวนมากใน MOU

THE วัด International Outlook อย่างไร?

THE World University Rankings 2027 ให้น้ำหนัก International Outlook 7.5% แบ่งเท่ากันเป็นสามส่วน

• สัดส่วนนักศึกษาต่างชาติ 2.5%
• สัดส่วนบุคลากรต่างชาติ 2.5%
• International Collaboration 2.5%

สำหรับ International Collaboration THE คำนวณสัดส่วนผลงานวิจัยที่มีผู้ร่วมเขียนอย่างน้อยหนึ่งคนจากต่างประเทศ และปรับข้อมูลตามโครงสร้างสาขาวิชาของมหาวิทยาลัย

นักศึกษาต่างชาติเยอะ = International Outlook สูงเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอ เพราะทั้ง QS และ THE ใช้มากกว่าหนึ่งตัวชี้วัด มหาวิทยาลัยอาจมีนักศึกษาต่างชาติจำนวนมาก แต่มีอาจารย์ต่างชาติน้อยหรือเครือข่ายวิจัยระหว่างประเทศไม่เข้มแข็ง คะแนนรวมด้าน internationalisation จึงอาจไม่ได้สูงตามจำนวนผู้เรียนต่างชาติ

MOU จำนวนมากช่วยอันดับหรือไม่?

จำนวน MOU เพียงอย่างเดียวไม่ใช่ตัวชี้วัดหลักของ QS หรือ THE ในอันดับรวม สิ่งที่ระบบมองเห็นมากกว่าคือ ผลลัพธ์จริงของความร่วมมือ เช่น การมีอาจารย์และนักศึกษานานาชาติ การตีพิมพ์ร่วมกับต่างประเทศ หรือเครือข่ายวิจัยที่ต่อเนื่อง

ทำไมขนาดประเทศจึงมีผล?

THE ระบุว่าประเทศขนาดใหญ่อาจเสียเปรียบประเทศเล็กในตัวชี้วัดนานาชาติ เพราะการเดินทางข้ามพรมแดนหรือร่วมมือกับต่างประเทศอาจเกิดได้ง่ายกว่าในบริบทประเทศเล็ก จึงมีการปรับวิธี normalisation โดยคำนึงถึงประชากรประเทศประกอบด้วย

มหาวิทยาลัยควรพัฒนาความเป็นนานาชาติอย่างไร?

• สร้างความร่วมมือวิจัยที่มีผลงานร่วมจริง ไม่ใช่เพียงลงนาม MOU
• ดึงดูดและรักษาอาจารย์ต่างชาติที่มีบทบาทด้านการสอนและวิจัย
• ออกแบบหลักสูตรและบริการที่รองรับนักศึกษานานาชาติอย่างมีคุณภาพ
• สร้าง joint research, joint degree และ mobility ที่มีผลลัพธ์วัดได้
• ติดตามผลลัพธ์ของเครือข่ายระหว่างประเทศระยะยาว

สรุป

ความเป็นนานาชาติใน Ranking คือ “คุณภาพและความลึกของการเชื่อมต่อกับโลก” มากกว่าการนับจำนวนชาวต่างชาติในมหาวิทยาลัย การอ่านตัวชี้วัดควรดูทั้งนักศึกษา บุคลากร และเครือข่ายวิจัยควบคู่กัน

แหล่งข้อมูลทางการ

• QS World University Rankings methodology
• THE World University Rankings 2027 methodology

ตรวจสอบข้อมูล: 5 พฤศจิกายน 2569