งานวิจัยเยอะ ทำไมอันดับไม่ขึ้น? เข้าใจ Research Quantity vs Research Quality

จำนวนบทความวิจัยมาก ไม่ได้หมายความว่า University Ranking จะสูงขึ้นตามจำนวนบทความเสมอไป เพราะระบบจัดอันดับใหญ่แยก “ปริมาณงานวิจัย” ออกจาก “คุณภาพและอิทธิพลของงานวิจัย” และให้น้ำหนักต่างกัน

สรุปสั้น: THE World University Rankings 2027 ให้ Research Productivity เพียง 5.5% ภายใต้ Research Environment แต่ให้ Research Quality รวม 30% ขณะที่ QS ใช้ Citations per Faculty 20% และ Academic Reputation 30% ในกลุ่ม Research and Discovery

Research Quantity กับ Research Quality ต่างกันอย่างไร?

Research Quantity คือปริมาณผลงาน เช่น จำนวนบทความต่อบุคลากร หรือจำนวน publication ที่ผลิตได้ ส่วน Research Quality มองว่าผลงานเหล่านั้นมีอิทธิพล มีคุณภาพ และได้รับการยอมรับในวงวิชาการมากเพียงใด

มหาวิทยาลัยอาจตีพิมพ์จำนวนมากแต่ citation ต่อผลงานไม่สูง หรืออาจผลิตงานไม่มากแต่มีสัดส่วนงานระดับแนวหน้าสูง จึงไม่ควรใช้จำนวน paper เป็นตัวแทนคุณภาพโดยตรง

THE แยกปริมาณกับคุณภาพอย่างไร?

THE World University Rankings 2027 แบ่งงานวิจัยออกเป็นสองเสาหลักสำคัญ

Research Environment 29%

• Research Reputation 18%
• Research Income 5.5%
• Research Productivity 5.5%

THE อธิบายว่า Research Productivity นับจำนวน publication ที่อยู่ในฐาน Scopus ต่อ scholar โดยปรับตามขนาดสถาบันและสาขาวิชา เพื่อสะท้อนความสามารถในการผลิตผลงานวิชาการ

Research Quality 30%

• Citation Impact 15%
• Research Strength 5%
• Research Excellence 5%
• Research Influence 5%

จึงเห็นว่า THE ให้น้ำหนักกับ “คุณภาพและอิทธิพล” ของงานวิจัยมากกว่าการนับ productivity เพียงตัวเดียวหลายเท่า

QS มอง Research อย่างไร?

QS World University Rankings กำหนดกลุ่ม Research and Discovery 50% ซึ่งประกอบด้วย

• Academic Reputation 30%
• Citations per Faculty 20%

QS จึงไม่ได้มีตัวชี้วัด “จำนวน paper” เป็นคะแนนตรง ๆ ในอันดับรวม แต่ Citations per Faculty จะสะท้อนทั้งความเข้มข้นของงานวิจัยและการถูกอ้างอิง โดยหาร citation ด้วยจำนวน faculty เพื่อคำนึงถึงขนาดสถาบัน

ทำไมตีพิมพ์เพิ่ม แต่อันดับอาจไม่ขึ้น?

มีเหตุผลได้หลายแบบ เช่น

• จำนวน paper เพิ่ม แต่ citation เฉลี่ยไม่เพิ่มตาม
• ผลงานใหม่ยังไม่มีเวลาสะสม citation
• ผลงานอยู่ในสาขาที่ citation culture แตกต่างและต้องถูก normalise
• มหาวิทยาลัยคู่แข่งพัฒนาคุณภาพงานวิจัยเร็วกว่า
• ตัวชี้วัดวิจัยเป็นเพียงส่วนหนึ่งของคะแนนรวม ยังมี teaching, reputation, internationalisation และ industry

Publication จำนวนมากมีประโยชน์หรือไม่?

มีประโยชน์ แต่ต้องดู “คุณภาพของ portfolio” ควบคู่กัน การเพิ่มจำนวนงานสามารถช่วยสร้างฐานความรู้ เพิ่มโอกาส collaboration และเพิ่มความน่าจะเป็นที่จะเกิดผลงานที่มีอิทธิพล แต่หากเน้น quantity จนคุณภาพเฉลี่ยลดลง ผลต่อ Ranking อาจไม่เป็นไปตามที่คาด

มหาวิทยาลัยควรดู KPI งานวิจัยแบบไหน?

• Publication per faculty
• Field-weighted citation impact
• สัดส่วนผลงาน Top 10% cited
• Highly cited papers / researchers
• International co-authorship
• Research income และคุณภาพแหล่งทุน
• ผลงานที่เชื่อมกับอุตสาหกรรม สิทธิบัตร หรือผลกระทบต่อสังคม

ข้อควรระวังในการตั้งเป้า Ranking

การตั้ง KPI ว่า “เพิ่มจำนวน paper เพื่อดันอันดับ” อย่างเดียวอาจพาสถาบันไปผิดทิศ เพราะระบบจัดอันดับพยายามลดอคติจากขนาดสถาบันและสาขาวิชา และให้ความสำคัญกับคุณภาพ การอ้างอิง ชื่อเสียง และผลกระทบด้วย

สรุป

Research Quantity ช่วยสร้างฐาน แต่ Research Quality เป็นตัวชี้ว่าผลงานมีอิทธิพลแค่ไหน มหาวิทยาลัยที่ต้องการยกระดับอันดับอย่างยั่งยืนจึงควรพัฒนาทั้งสองด้าน โดยไม่ไล่จำนวน publication อย่างเดียว

แหล่งข้อมูลทางการ

• THE World University Rankings 2027 methodology
• QS World University Rankings methodology

ตรวจสอบข้อมูล: 5 พฤศจิกายน 2569