งานระดับเซลล์พบว่าไวรัสสมองอักเสบญี่ปุ่นกระตุ้น calpain ให้ตัด BAX เป็น p18 BAX ซึ่งย้ายเข้าสู่ไมโทคอนเดรีย กระตุ้น cytochrome c, caspase-3 และ PARP จนนำไปสู่ apoptosis ในเซลล์ SH-SY5Y การใช้ calpeptin ลดสัญญาณเหล่านี้และช่วยการอยู่รอดของเซลล์
ข้อค้นพบสำคัญ
- JEV เพิ่ม calpain และ p18 BAX ตามด้วย mitochondrial apoptosis การยับยั้ง calpain ลดทุกขั้นที่รายงาน ตั้งแต่การตัด BAX จนถึง caspase/PARP และ cell death ลำดับผลสอดคล้องกับกลไก แต่ยังไม่แยกว่าผลทั้งหมดจำเพาะต่อ BAX หรือเกิดจาก substrate อื่นของ calpain
ทำไมจึงมีความสำคัญระดับโลก
JEV ยังเป็นสาเหตุสำคัญของสมองอักเสบในเอเชียและการรักษาจำเพาะมีจำกัด การเข้าใจว่าความเสียหายเซลล์ประสาทเกิดอย่างไรอาจเปิดทางสู่ host-directed therapy ที่ใช้ร่วมกับการควบคุมไวรัส แต่ต้องรักษาสมดุลภูมิคุ้มกันและความปลอดภัยของสมอง
บทบาทของนักวิจัยไทย
มหาวิทยาลัยมหิดล โรงพยาบาลรามาธิบดี และสถาบันบัณฑิตศึกษาจุฬาภรณ์ร่วมกันครอบคลุมไวรัสวิทยา พยาธิวิทยา พิษวิทยา และชีวสารสนเทศในกลไกโรคที่เกี่ยวข้องกับภูมิภาคเอเชีย
ข้อจำกัดที่ควรรู้
ใช้ cell line มะเร็งประสาทเพียงระบบเดียว ไม่มี primary neuron, organoid, สัตว์ หรือข้อมูลผู้ป่วย บทคัดย่อไม่รายงาน dose-response ความเป็นพิษของ calpeptin ปริมาณไวรัส หรือผลต่อการเพิ่มจำนวนไวรัส จึงยังสรุปประโยชน์การรักษาไม่ได้