การสำรวจหลายศูนย์ระหว่างธันวาคม 2023 ถึงมีนาคม 2024 ใช้ข้อมูลผู้ป่วย 604 รายจาก 25 โรงพยาบาล SSRIs เป็นยาที่สั่งมากที่สุดร้อยละ 70.2 รองลงมาคือ TCAs ร้อยละ 13.9 และ trazodone ร้อยละ 12.7 การวินิจฉัยที่พบบ่อยคือโรคซึมเศร้าร้อยละ 55.0 การใช้สารเสพติดร้อยละ 15.2 และโรคทางจิตร้อยละ 13.7 แพทย์รายงานข้อจำกัดจากยาที่มีให้ใช้ร้อยละ 21.9 สิทธิการรักษาร้อยละ 36.3 และฐานะการเงินของผู้ป่วยร้อยละ 33.9
ข้อค้นพบสำคัญ
- แพทย์ร้อยละ 34.3 ระบุว่าอยากเปลี่ยนยาปัจจุบันหากไม่มีอุปสรรคทางการเงิน โดยพบมากในผู้ป่วยที่ใช้ TCA ร้อยละ 49.4 (χ²=10.16, p=0.001) นอกจากนี้ ค่าเดินทางและค่าเสียโอกาสต่อครั้งมักสูงกว่าค่ายารายเดือนโดยตรง แสดงว่าการเข้าถึงไม่ได้ขึ้นกับราคายาเพียงอย่างเดียว
ทำไมจึงมีความสำคัญระดับโลก
งานนี้เพิ่มหลักฐานเชิงระบบจากประเทศรายได้ปานกลางต่อข้อถกเถียงระดับโลกเรื่องความเสมอภาคด้านสุขภาพจิต โดยชี้ว่าบัญชียาและสิทธิการรักษาเพียงอย่างเดียวไม่พอ หากค่าเดินทาง เวลา และการสูญเสียรายได้ยังสูง ผลลัพธ์มีประโยชน์ต่อการออกแบบนโยบาย แต่ไม่ใช่หลักฐานว่ายากลุ่มหนึ่งดีกว่าอีกกลุ่มในผู้ป่วยทุกคน
บทบาทของนักวิจัยไทย
เป็นเครือข่ายวิจัยภายในประเทศไทยขนาดใหญ่ ครอบคลุมโรงพยาบาล 25 แห่งและนักวิจัยจากมหาวิทยาลัย กระทรวงสาธารณสุข และโรงพยาบาลหลายภูมิภาค จึงสะท้อนบทบาทไทยทั้งในการกำหนดคำถาม เก็บข้อมูล และตีความข้อจำกัดของระบบสุขภาพไทย
ข้อจำกัดที่ควรรู้
การสำรวจภาคตัดขวางบอกความสัมพันธ์และความเห็นของแพทย์ ณ ช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ยืนยันว่าข้อจำกัดทางการเงินเป็นสาเหตุของการเลือกยา ไม่มีการติดตามอาการ ประสิทธิผล ผลข้างเคียง หรือการกินยาต่อเนื่อง และโรงพยาบาลที่เข้าร่วมอาจไม่เป็นตัวแทนบริการทุกระดับ