งานนี้สร้างแผนที่พื้นที่และโครงสร้างอายุสวนยางปี 2024 ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือด้วย Random Forest บน Google Earth Engine ใช้ Sentinel-1, Sentinel-2, ดัชนีพืช และแบบจำลองความสูงเรือนยอดที่ฝึกจาก GEDI โมเดลจำแนกยางกับพืชอื่นและพื้นที่ไม่ใช่พืชทำได้ overall accuracy 82.63% และ F1 ประมาณ 0.84 ส่วนการจำแนกอายุสามกลุ่มทำได้ 83.39% แปลงอายุมากกว่า 7 ปีพบมากที่สุดและจำแนกได้ดีกว่าแปลงอายุน้อย ผลเหมาะเป็นฐานติดตามระดับภูมิภาค แต่ยังไม่ใช่แผนที่ไร้ข้อผิดพลาดสำหรับตัดสินใจรายแปลง
ข้อค้นพบสำคัญ
- การจำแนกสวนยาง พืชชนิดอื่น และพื้นที่ไม่ใช่พืชทำได้ overall accuracy 82.63% และ macro F1 0.8481 แต่ precision ต่ำสุดในกลุ่มพืชอื่น (0.7513) สะท้อนความหลากหลายของสเปกตรัม
- แบบจำลองความสูงเรือนยอดจาก GEDI 6,880 จุดมี RMSE 3.00 เมตรและ MAE 1.93 เมตร ส่วนการจำแนกอายุสวนยางมี overall accuracy 83.39%
- กลุ่มอายุต่ำกว่า 5 ปีมี recall 0.6590 โดยจำแนกถูก 969 จาก 1,481 จุด ขณะที่กลุ่มมากกว่า 7 ปีมี recall 0.9113 และถูก 2,182 จาก 2,400 จุด จึงมีความน่าเชื่อถือต่างกันชัดเจนตามอายุ
- แผนที่พบความหนาแน่นสูงในบึงกาฬ เลย และหนองคาย และพื้นที่ที่คำนวณได้สัมพันธ์กับข้อมูล Land Development Department ระดับจังหวัดที่ R² ประมาณ 0.95 แต่เป็นการเทียบในภูมิภาคเดียว ไม่ใช่ external validation ในพื้นที่ใหม่
ทำไมจึงมีความสำคัญระดับโลก
การเชื่อมเรดาร์ ภาพหลายช่วงเวลา และ LiDAR อวกาศช่วยติดตามพืชเศรษฐกิจในเขตร้อนที่มีเมฆมาก และอาจสนับสนุนการประเมินพื้นที่ ผลผลิต ชีวมวล และคาร์บอน แต่การใช้นโยบายต้องเผยแพร่แผนที่ความไม่แน่นอนและกำหนดหน่วยตัดสินใจให้เหมาะกับความละเอียด 10–20 เมตร ก่อนขยายไปยังภูมิภาคหรือประเทศอื่นต้องทดสอบกับข้อมูลภาคสนามใหม่
บทบาทของนักวิจัยไทย
ผู้เขียนสังกัดไทย 8 คนเชื่อมมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ขอนแก่น สงขลานครินทร์ และสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย โดย Jaturong Som-Ard เป็นหัวหน้าหน่วย Earth Observation Technologies for Land and Agricultural Development ที่มหาวิทยาลัยมหาสารคาม งานได้รับทุนจากมหาวิทยาลัยมหาสารคาม เลขที่ 6911009 และหน้าผู้จัดพิมพ์ไม่แสดง CRediT รายบุคคล จึงไม่แจกแจงบทบาทที่ไม่มีหลักฐาน
ข้อจำกัดที่ควรรู้
ความแม่นยำระดับ 82–83% หมายถึงยังมีความคลาดเคลื่อนมากพอที่จะกระทบการใช้รายแปลง โดยเฉพาะพืชอื่น พื้นที่ไม่ใช่พืช และสวนยางอายุต่ำกว่า 5 ปี ความละเอียด Sentinel 10–20 เมตรทำให้ pixel เดียวผสมดิน วัชพืช และเรือนยอด ขณะที่ GEDI มีจุดตัวอย่างไม่ต่อเนื่องและอาจคลาดตำแหน่ง 15–30 เมตร การรวม features จำนวนมากเพิ่มความเสี่ยง overfitting และตัวอย่างแปลงอายุน้อยยังไม่ครอบคลุมความหลากหลาย งานตรวจในภาคอีสานปีเดียว ไม่ใช่การทดสอบข้ามปีหรือพื้นที่ และยังไม่ได้วิเคราะห์ความสัมพันธ์ความสูงเรือนยอดกับอายุสวนโดยตรง