บทความเผยแพร่วันที่ 29 กันยายน 2569 ใน International Journal of Environmental Research and Public Health ประเมินความสัมพันธ์ระหว่างการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในหกเดือนแรกของชีวิต (exclusive breastfeeding: EBF) ระยะเวลาให้นมแม่ ปัจจัยครอบครัว และทักษะการกำกับความคิดและพฤติกรรม (executive function: EF) ของเด็กเล็กในจังหวัดขอนแก่น ใช้การศึกษาแบบภาคตัดขวางกับเด็กอายุ 24–35 เดือนจำนวน 316 คนที่เข้ารับบริการคลินิกเด็กดี โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น ตัวชี้วัดหลักคือคะแนนมาตรฐาน Minnesota Executive Function Scale (MEFS) เมื่อปรับตัวแปรร่วม การกินนมแม่อย่างเดียวใน 6 เดือนแรกไม่สัมพันธ์กับคะแนน EF อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (adjusted β = −0.96; 95% CI −2.13 ถึง 0.21; p = 0.108) ขณะที่การศึกษาของมารดาระดับปริญญาตรีขึ้นไปมีความสัมพันธ์เชิงบวก (adjusted β = 2.44; 95% CI 1.18 ถึง 3.71; p < 0.001) ผลเช่นนี้ไม่ได้พิสูจน์ว่า ‘นมแม่ไม่มีประโยชน์’ และไม่ได้ล้มล้างคำแนะนำด้านการให้นมแม่ซึ่งตั้งอยู่บนผลลัพธ์สุขภาพหลายด้าน
ข้อค้นพบสำคัญ
- ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญระหว่างการได้รับนมแม่อย่างเดียว 6 เดือนกับคะแนน MEFS หลัก หลังควบคุมตัวแปรร่วม (adjusted β −0.96; 95% CI −2.13 ถึง 0.21; p = 0.108)
- การศึกษาของมารดาระดับปริญญาตรีขึ้นไปสัมพันธ์กับคะแนน EF ที่สูงกว่า (adjusted β 2.44; 95% CI 1.18 ถึง 3.71; p < 0.001)
- อายุเด็กที่เพิ่มขึ้นหนึ่งเดือนสัมพันธ์กับคะแนนมาตรฐาน MEFS ที่ลดลงเล็กน้อยในแบบจำลอง (adjusted β −0.29; 95% CI −0.46 ถึง −0.11; p = 0.002) ไม่ควรตีความว่า EF ของเด็กถดถอยตามอายุในเชิงสาเหตุ
- ความสัมพันธ์กับการทำหน้าที่ของครอบครัวไม่ชัดเจนในการวิเคราะห์หลัก (overall p = 0.319) และผลที่พบในวิเคราะห์ post hoc ไม่คงเส้นคงวาในเกณฑ์แบ่งกลุ่มอื่น
- ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญระหว่างระยะเวลาให้นมแม่แบบต่อเนื่องกับคะแนนหลัก และไม่พบรูปแบบ dose–response ที่สม่ำเสมอ
ทำไมจึงมีความสำคัญระดับโลก
งานมีคุณค่าต่อการออกแบบการศึกษา EF ในเด็กปฐมวัยและการแยกความแตกต่างระหว่างผลลัพธ์สุขภาพจากการให้นมแม่กับคะแนนทักษะสมองเฉพาะด้าน ผลไม่พบความสัมพันธ์ในการวิเคราะห์หลักช่วยกระตุ้นให้วิจัยในกลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่และบริบทครอบครัวหลากหลาย รวมถึงการติดตามระยะยาว ไม่ใช่ข้อเสนอให้เลิกสนับสนุนการให้นมแม่หรือสรุปว่าการศึกษาของมารดาเป็นตัวการเพิ่ม EF โดยตรง
บทบาทของนักวิจัยไทย
ฐานข้อมูลบรรณานุกรมระบุ Kusuma Prommalar Virte และ Varisara Luvira เป็นผู้เขียนที่สังกัดมหาวิทยาลัยขอนแก่น โดย Varisara Luvira เป็นผู้เขียนติดต่อ การศึกษาเชื่อมทีมวิจัยสังกัดไทยกับบริบทคลินิกเด็กดีของศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น แต่ไม่ควรอ้างว่ามหาวิทยาลัยขอนแก่นเป็นผู้ดำเนินคลินิกดังกล่าวหรือระบุหน้าที่ผู้วิจัยแต่ละคนเกินกว่าหลักฐาน
ข้อจำกัดที่ควรรู้
การศึกษาแบบภาคตัดขวางไม่ระบุเหตุและผล ความทรงจำย้อนหลังเกี่ยวกับการให้นมแม่อาจมีความคลาดเคลื่อน กลุ่มตัวอย่างมาจากคลินิกแห่งเดียวในขอนแก่นและไม่จำเป็นต้องแทนประชากรเด็กไทยทั้งหมด การวิเคราะห์แบบ post hoc มีความเสี่ยงต่อผลบวกลวงหรือความไวต่อเกณฑ์ที่เลือก ผลที่ไม่มีนัยสำคัญไม่ใช่หลักฐานว่าความสัมพันธ์เป็นศูนย์หรือไม่มีประโยชน์ทางสุขภาพจากนมแม่ และยังไม่ยืนยันช่วงเวลาเก็บข้อมูลหรือรายละเอียดการวัดปัจจัยกวนจากฉบับเต็ม ข้อมูลตรวจสอบวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569