บทความเชิงแนวคิดใน AI for Society เผยแพร่วันที่ 30 ตุลาคม 2569 โดยนักวิจัยสังกัดจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เสนอกรอบ Civic Control Framework สำหรับระบบ Digital Twin ที่ใช้ AI สนับสนุนการดูแลต้นไม้เมือง แบ่งหน้าที่เป็น Sense, Represent, Decide, Act และ Audit และเชื่อมกับการกำกับดูแลว่าใครเป็นเจ้าของข้อมูล ใครมีอำนาจอนุมัติ ประชาชนโต้แย้งได้อย่างไร และประเมินผลด้านภูมิอากาศ คาร์บอน และความหลากหลายทางชีวภาพอย่างไร ตัวอย่างในบทความเป็นสถานการณ์จำลองทางความคิด ไม่ใช่การทดลองภาคสนามที่ยืนยันประสิทธิผลของระบบ
ข้อค้นพบสำคัญ
- เสนอกรอบกำกับ 5 หน้าที่ Sense–Represent–Decide–Act–Audit
- ให้ความสำคัญกับสิทธิการอนุมัติ ติดตามผลและการตรวจสอบของสาธารณะ
- แยกการกล่าวอ้างด้านภูมิอากาศ คาร์บอน และความหลากหลายชีวภาพตามหลักฐาน
- เป็นงานเชิงแนวคิด ยังไม่มีการทดสอบภาคสนาม
ทำไมจึงมีความสำคัญระดับโลก
กรอบกำกับที่ให้ประชาชนตรวจสอบการใช้ AI ในการตัดสินใจเชิงพื้นที่อาจต่อยอดสู่เมืองอื่นทั่วโลก แต่ยังต้องทดสอบความเป็นไปได้จริงด้านข้อมูล ต้นทุน และการมีส่วนร่วม
บทบาทของนักวิจัยไทย
Nophea Sasaki และ Eain Dray Aung จาก Sasin School of Management กับ Thitirat Panbamrungkij จากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ข้อจำกัดที่ควรรู้
เป็นบทความเชิงแนวคิด ไม่มีการเก็บข้อมูลทดลองเพื่อตรวจสอบประสิทธิผล AI หรือผลลัพธ์ทางนิเวศในเมืองจริง ข้อเสนอเรื่องการกำกับดูแลต้องนำไปประเมินความเหมาะสมในบริบทท้องถิ่น
ตรวจสอบแหล่งต้นทาง
AI for Societyเปิดบทความต้นฉบับ↗DOI: 10.3390/aisoc1020008